POKRZYWDZONY - JAKO OSKARŻYCIEL POSIŁKOWY

W sprawach o przestępstwa z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może w postępowaniu sądowym działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego (art.53 kpk). W wypadku wniesienia aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego , pokrzywdzony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego. W takim przypadku odstąpienie przez oskarżyciela publicznego od oskarżenia nie pozbawia uprawnień oskarżyciela posiłkowego.

Oskarżyciel posiłkowy w postępowaniu jurysdykcyjnym jest pełnoprawną stroną procesową. W podejmowanych działaniach jest niezależny od oskarżyciela publicznego. Ma prawo do składania wniosków dowodowych, uczestniczenia w czynnościach procesowych, zaskarżania orzeczeń sądowych, w tym także w odniesieniu do kary. Mając na uwadze interes jaki reprezentuje, może jedynie popierać oskarżenie, a w związku z tym nie może podejmować czynności na korzyść oskarżonego.

Pokrzywdzony może występować przed sądem w charakterze oskarżyciela posiłkowego także zamiast oskarżyciela publicznego. Następuje to w sytuacji odstąpienia przez tego ostatniego od oskarżenia. Nadto pokrzywdzony może wystąpić samodzielnie w charakterze oskarżyciela posiłkowego po wniesieniu do sądu aktu oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego w razie powtórnego, po wcześniejszym uchyleniu przez sąd, wydania przez prokuratora postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia. Termin do wniesienia aktu oskarżenia wynosi l miesiąc od doręczenia pokrzywdzonemu zawiadomienia o postanowieniu. Akt oskarżenia w takiej sytuacji powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata (art. 55 § l i 2 kpk).

Przepisy kodeksu postępowania karnego przewidują także sytuację, gdy pokrzywdzony staje się oskarżycielem posiłkowym z mocy samego prawa. Następuje to w okolicznościach, gdy prokurator po wytoczeniu przez pokrzywdzonego oskarżenia prywatnego wstępuje na mocy artykułu 60 § 1 kpk do wszczętego już przed sądem postępowania, jeżeli uzna, iż wymaga tego interes społeczny. Dotychczasowy oskarżyciel prywatny staje się wtedy oskarżycielem posiłkowym (art. 60 § 2 kpk).

Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeśli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Powodem takiego rozwiązania jest to, by nadmierna liczba oskarżycieli posiłkowych nie hamowała toku postępowania. Możliwym jest, przy wielości osób pokrzywdzonych, powołanie jednego lub dwóch pełnomocników do reprezentowania ich interesów jako oskarżycieli posiłkowych.

Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania. W jego miejsce mogą wstąpić osoby najbliższe. Jeżeli w terminie 3 miesięcy osoby najbliższe nie wstąpią w prawa zmarłego oskarżyciela posiłkowego, sąd umarza sprawę (art. 58 § 2 kpk i art. 61 kpk).

W celu realizacji swoich uprawnień oskarżyciel posiłkowy może w trakcie rozprawy składać wnioski dowodowe, a także zadawać pytania osobom przesłuchiwanym po oskarżycielu publicznym, a przed swoim pełnomocnikiem, oskarżycielem prywatnym, pełnomocnikiem oskarżyciela prywatnego, powodem cywilnym, pełnomocnikiem powoda cywilnego, biegłym, obrońcą, oskarżonym i członkami składu orzekającego (art.370 § 1 kpk).

Po zamknięciu przewodu sądowego oskarżyciel posiłkowy może zabrać głos po oskarżycielu publicznym (art. 406 kpk).

Po wydaniu przez sąd wyroku oskarżyciel posiłkowy może w terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie jego uzasadnienia (art.422 § 1 kpk). Termin do wniesienia przez oskarżyciela posiłkowego apelacji wynosi 14 dni i biegnie od chwili doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem.


Opracowano w Prokuraturze Okręgowej w Świdnicy.